Kolejność podania ketaminy i siarczanu magnezu wpływa na ból po nefrektomii radykalnej
Analiza publikacji: Sequence-Dependent Analgesic Efficacy of Ketamine and Magnesium Sulfate After Radical Nephrectomy. — Medicina (Kaunas, Lithuania) (2026)
Data publikacji: 15 kwietnia 2026 · Ostatnia kontrola źródła: 31 lipca 2026
Wniosek
U pacjentów po otwartej nefrektomii radykalnej śródoperacyjne podanie ketaminy, a 10 minut później siarczanu magnezu, wiązało się z klinicznie istotnym złagodzeniem bólu pooperacyjnego: wyniki w skali NRS były niższe niż w grupie placebo w wielu punktach czasowych w ciągu 48 godzin obserwacji, a w najwcześniejszych pomiarach różnice przekraczały 2 punkty NRS, czyli próg uznawany za minimalną klinicznie istotną różnicę. Korzyść zależała od kolejności podania — odwrotna sekwencja nie działała lepiej niż placebo. Nie odnotowano halucynacji ani zdarzeń psychomimetycznych. Według autorów jest to pierwsze prospektywne badanie u ludzi potwierdzające zależną od kolejności interakcję tych leków, opisaną wcześniej tylko w modelach przedklinicznych. Badanie zarejestrowano w rejestrze ISRCTN (ISRCTN83633282).
Co sprawdzano?
W randomizowanym, podwójnie ślepym badaniu z placebo wzięło udział 208 pacjentów zakwalifikowanych do planowej otwartej nefrektomii radykalnej z powodu guza nerki. Naukowcy sprawdzali, czy kolejność dożylnego podania dwóch antagonistów receptora NMDA — ketaminy (0,2 mg/kg) i siarczanu magnezu (15 mg/kg) — wpływa na ból pooperacyjny. Sekwencja „najpierw ketamina, potem magnez” zmniejszała ból w porównaniu z placebo, podczas gdy odwrócona kolejność nie różniła się od placebo.
Najważniejsze dane
| Projekt | badanie z randomizacją (RCT) |
|---|---|
| Populacja | Dorośli pacjenci (≥18 lat) z jednostronnym guzem nerki, zakwalifikowani do planowej otwartej radykalnej nefrektomii |
| Liczebność | 208 |
| Interwencja | Dwa sekwencyjne bolusy dożylne podawane śródoperacyjnie: lek A bezpośrednio po indukcji znieczulenia, lek B 10 min później; każdy z bolusów to ketamina 0,2 mg/kg, siarczan magnezu (MgSO4) 15 mg/kg lub placebo (0,9% NaCl) — łącznie 9 kombinacji sekwencji, z kluczową sekwencją ketamina → MgSO4 (K → Mg) |
| Komparator | Podwójne placebo (grupa Pl → Pl: 0,9% NaCl w obu bolusach); kluczowe porównania obejmowały też odwróconą sekwencję Mg → K |
| Czas trwania | 2 dni |
| Randomizacja | tak |
| Zaślepienie | double-blind |
| Wynik główny | Intensywność bólu pooperacyjnego w skali NRS 0–10 (w spoczynku i w ruchu) oraz łączne dożylne zużycie morfiny — oceniane w 14 punktach czasowych w ciągu 48 h po operacji |
| Wynik liczbowy | Sekwencja K → Mg istotnie obniżyła wyniki bólu NRS w porównaniu z placebo w wielu punktach czasowych (m.in. 30 min, 1 h, 3 h, 6 h i 32 h po operacji), z różnicami przekraczającymi minimalną klinicznie istotną różnicę 2 punktów NRS w najwcześniejszych pomiarach; odwrócona sekwencja Mg → K nie różniła się od placebo w żadnym punkcie; łączne zużycie morfiny było porównywalne we wszystkich grupach |
| Działania niepożądane | Nie odnotowano halucynacji ani zdarzeń psychomimetycznych. |
| Finansowanie | nie podano |
| Konflikty interesów | Autorzy deklarują brak konfliktu interesów. |
| Numer rejestracji | ISRCTN83633282 |
| PMID | 42075626 |
| DOI | 10.3390/medicina62040754 |
Jakie są ograniczenia?
Badanie prowadzono w jednym ośrodku i wyłącznie u pacjentów poddawanych operacji otwartej, więc wyniki nie muszą przenosić się na zabiegi laparoskopowe ani pacjentów wyższego ryzyka. Dziewięć grup badawczych oznaczało niewielkie liczebności w poszczególnych grupach. Leki podawano w pojedynczych bolusach, bez wlewów podtrzymujących. Analiz w 14 punktach czasowych nie korygowano na mnogość porównań, co zwiększa ryzyko przypadkowych wyników. Autorzy zadeklarowali brak konfliktu interesów; publikacja nie zawiera informacji o źródłach finansowania.
Czego badanie nie dowodzi?
Nie wykazano, że korzystna sekwencja zmniejsza zapotrzebowanie na opioidy — łączne zużycie morfiny było podobne we wszystkich grupach. Nie oceniano przewlekłego bólu pooperacyjnego ani odległych wyników onkologicznych, więc nie wiadomo, czy korzyść utrzymuje się dłużej niż 2 doby. Wyniki dotyczą wyłącznie pojedynczych bolusów w badanych dawkach i nie przesądzają o skuteczności ciągłych wlewów, innych dawek ani stosowania tych leków przy innych rodzajach operacji.
Tematy
Jak badanie pasuje do innych dowodów?
Czytaj dalej
Dane bibliograficzne i źródła
Ladjevic NN, Dzamic Z, Jovanovic VD, Petrovic ND, Sreckovic SD, Lazic MM, Terzic B, Likic Ladjevic I, Ladjevic N. Sequence-Dependent Analgesic Efficacy of Ketamine and Magnesium Sulfate After Radical Nephrectomy.. Medicina (Kaunas, Lithuania), 2026.
Poziom analizowanego źródła: pełny tekst (otwarty). Nie publikujemy pełnych abstraktów ani tłumaczeń publikacji — powyższa analiza jest opracowaniem redakcyjnym.