Metodologia
Każdą analizę na tej stronie budujemy według tych samych zasad. Te strony tłumaczą pojęcia, których używamy w kartach badań.
Podstawy projektu badania
- Czym jest randomizacja i dlaczego ma znaczenie
Randomizacja to losowe przydzielanie uczestników do grup badawczych. To najsilniejsza metoda ograniczania wpływu czynników, których badacze nie mierzą.
- Hierarchia dowodów naukowych: co mówi rodzaj badania
Rodzaj badania pomaga ocenić, jak ostrożnie należy czytać wynik. Nie zastępuje jednak oceny jakości konkretnej publikacji.
- Przegląd systematyczny a metaanaliza: czym się różnią
Te pojęcia często występują razem, ale opisują dwie różne części pracy nad zebranymi badaniami.
Interpretacja wyników
- Przedział ufności (95% CI) — jak go czytać
Przedział ufności pokazuje precyzję oszacowania efektu. To on, a nie samo „p < 0,05”, mówi, ile wiemy o prawdziwej wielkości efektu.
- Istotność statystyczna a znaczenie kliniczne
Wynik może być istotny statystycznie i jednocześnie zbyt mały, by mieć praktyczne znaczenie. To dwa różne pytania.
- Wielkość efektu: jak odróżnić wynik od jego znaczenia
Wielkość efektu opisuje skalę różnicy, a nie tylko to, czy w danych pojawił się sygnał statystyczny.
- Heterogeniczność i I²: dlaczego wyniki badań się różnią
Różne wyniki w metaanalizie nie muszą oznaczać błędu. Mogą wynikać z realnych różnic między uczestnikami, interwencjami i pomiarami.
- Ryzyko względne i bezwzględne: jak czytać procenty
Ten sam wynik może brzmieć bardzo inaczej jako procent względny i jako liczba zdarzeń w konkretnej grupie.
- Punkty zastępcze a rzeczywiste korzyści zdrowotne
Wynik laboratoryjny lub wskaźnik pośredni może być ważny, ale nie zawsze przekłada się na odczuwalną korzyść zdrowotną.
Wiarygodność i kompletność źródeł
- Ryzyko błędu systematycznego (risk of bias)
Ryzyko błędu systematycznego ocenia, czy sposób przeprowadzenia badania mógł przesunąć wynik w jednym kierunku — niezależnie od liczby uczestników.
- Błąd publikacyjny: dlaczego nie wszystkie wyniki trafiają do literatury
Gdy badania z określonym wynikiem częściej są publikowane, obraz dowodów może wyglądać korzystniej albo pewniej niż w rzeczywistości.
- Bezpieczeństwo: dlaczego brak zgłoszeń nie potwierdza braku ryzyka
Brak odnotowanych działań niepożądanych może oznaczać brak danych, krótki czas obserwacji albo zbyt małą próbę do wykrycia rzadkich zdarzeń.
- Finansowanie i konflikty interesów: jak je czytać
Informacja o finansowaniu i konfliktach interesów pomaga rozumieć kontekst badania, ale sama nie rozstrzyga o prawdziwości wyniku.
- Abstrakt, pełny tekst, korekty i wycofania publikacji
Zakres dostępnego źródła wpływa na to, ile można sprawdzić. Status publikacji może też zmienić się po jej pierwotnym wydaniu.