Ryzyko błędu systematycznego (risk of bias)
Ryzyko błędu systematycznego ocenia, czy sposób przeprowadzenia badania mógł przesunąć wynik w jednym kierunku — niezależnie od liczby uczestników.
Skąd się bierze
Typowe źródła: nieprawidłowa losowość przydziału, brak zaślepienia, duży odsetek uczestników rezygnujących (attrition), raportowanie tylko wybranych wyników (selective reporting) oraz wcześniejsze przerywanie badania przy korzystnym wyniku.
Duże badanie z błędem systematycznym daje precyzyjny, ale fałszywy wynik. Dlatego liczebność nie zastępuje jakości metodologicznej.
Narzędzia oceny
Dla badań z randomizacją standardem jest narzędzie RoB 2, dla badań nierandomizowanych — ROBINS-I, a dla przeglądów systematycznych — AMSTAR 2. Warto odróżniać je od wykazów raportowania (CONSORT, STROBE, PRISMA), które oceniają kompletność opisu, a nie prawdziwość wyniku.
Jak to czytać w naszych analizach
W kartach badań raportujemy elementy wpływające na ryzyko błędu: randomizację, zaślepienie, rejestrację badania i kompletność danych — o ile autorzy je podali. Nie nadajemy własnych ocen punktowych.